ABD ve \u0130srail’in \u0130ran’a y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n hem b\u00f6lgeye hem de k\u00fcresel politikaya \u00e7ok ciddi y\u0131k\u0131c\u0131 etkileri oldu\u011funa i\u015faret eden Fidan, “Maalesef Amerika’n\u0131n ve \u0130srail’in hukuksuz, uluslararas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 bu sava\u015f, giderek daha da b\u00f6lgesel yay\u0131lma tehlikesiyle ba\u015f ba\u015fa.” uyar\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n
Fidan, T\u00fcrkiye’nin ba\u015f\u0131ndan beri hedefinin; sava\u015f\u0131n \u00e7\u0131kmamas\u0131, \u00e7\u0131karsa durdurulmas\u0131, sava\u015f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n engellenmesi ve T\u00fcrkiye’nin bunun d\u0131\u015f\u0131nda tutulmas\u0131 oldu\u011funu belirterek, g\u00fcnl\u00fck politikalar\u0131 uygularken, temaslar\u0131 yaparken ve inisiyatifleri geli\u015ftirirken bu \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde hareket ettiklerini dile getirdi.<\/strong><\/p>\n Maalesef mazisi \u00e7ok \u00f6nceki y\u0131llara dayanan, \u00f6zellikle n\u00fckleer mesele ve di\u011fer konulardan dolay\u0131 olan bu art\u0131k birikmi\u015f enerjinin bir sava\u015f halinde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na dikkati \u00e7eken Fidan, “Bir numaral\u0131 hedefimiz; sava\u015f\u0131n durmas\u0131. Bunu yaparken de sava\u015f\u0131n daha b\u00fcy\u00fck yayg\u0131nl\u0131k g\u00f6stermemesi \u00f6nemli bizim i\u00e7in. Burada di\u011fer \u00fclkelere s\u0131\u00e7ramamas\u0131, b\u00f6lgede kal\u0131c\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n ve istikrars\u0131zl\u0131klar\u0131n olu\u015fmamas\u0131 \u00f6nemli. \u0130n\u015fallah \u00f6yle veya b\u00f6yle bir noktada biter.” de\u011ferlendirmesini yapt\u0131.<\/p>\n Hakan Fidan, sava\u015flardan sonra \u00fclkeler aras\u0131ndaki husumetin y\u0131llarca devam edebilece\u011fini vurgulayarak, “Orada art\u0131k i\u015fbirli\u011fini, kalk\u0131nmay\u0131, refah\u0131 esas alacak bir ortam kuram\u0131yorsunuz. Biz bunun olmas\u0131n\u0131 istemiyoruz. B\u00fct\u00fcn \u00e7abam\u0131z asl\u0131nda bunu \u00f6nlemeye y\u00f6nelik.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n Sava\u015f\u0131n ortaya koydu\u011fu tehditleri di\u011fer akt\u00f6rlerin de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirten Fidan, “\u015eimdi m\u00fczakerelerde bir a\u015famaya gelindi gibi. En az\u0131ndan m\u00fczakereler ba\u015flad\u0131. Pakistan \u00fczerinden mesaj aktar\u0131m\u0131 var. Bunu Amerikal\u0131lar bizimle de koordine ediyorlar, konu\u015fuyoruz. \u0130ranl\u0131lar\u0131 da bu konuda bilgilendiriyoruz.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n Fidan, mevcut m\u00fczakere pozisyonlar\u0131n\u0131n iki taraf\u0131n da sava\u015f \u00f6nceki m\u00fczakere pozisyonlar\u0131ndan farkl\u0131 oldu\u011funa i\u015faret ederek, “\u015eimdi asl\u0131nda sava\u015f, epey bir noktaya geldi. Belli bir y\u0131k\u0131m oldu \u0130ran \u00fczerinde de. Art\u0131k m\u00fczakereden talep edilenler tabii ki daha farkl\u0131 olacak. Bu da aradaki arabulucular\u0131n biraz daha i\u015fini zorla\u015ft\u0131ran bir durum ama in\u015fallah umudumuzu kaybetmeden \u00e7al\u0131\u015fmaya devam.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n Taraflar\u0131n m\u00fczakerelerde taleplerini yukar\u0131da tutmalar\u0131n\u0131n y\u00f6netilebilir bir tav\u0131r oldu\u011funa dikkati \u00e7eken Fidan, “Benim iki tarafa da ifadem yani bu a\u00e7\u0131l\u0131\u015f pozisyonlar\u0131n\u0131 \u00e7ok fazla ciddiye almay\u0131n ama ger\u00e7ekte bir niyet varsa iki tarafta da onlar muhakkak bir yerde bulu\u015fturulabilir. Yani burada \u00f6nemli olan m\u00fczakerenin devam etmesi, taraflar\u0131n m\u00fczakereden \u00e7ekilmemesi, sahici olmas\u0131 ve birbirlerine g\u00fcvenmeleri.” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Fidan, \u0130ran’\u0131n hakl\u0131 olarak bir g\u00fcven kayb\u0131 i\u00e7inde oldu\u011funu belirterek “Biz diyoruz zaten, ‘korkulan sava\u015f var ama \u015fu anda bunu durdurmak \u00f6nemli’. Amerikal\u0131lar da bu noktada isteklilik g\u00f6steriyorlar ama \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez problemler \u00e7\u0131kabilir mi? Taraflar\u0131n niyetlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olabilir.” dedi.<\/p>\n Pakistan’\u0131n m\u00fczakerelerde merkezi bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Fidan, kendisinin de M\u0131s\u0131rl\u0131, Avrupal\u0131 ve b\u00f6lgeden mevkida\u015flar\u0131yla \u00e7ok s\u0131k konu\u015ftu\u011funu aktard\u0131.<\/p>\n Fidan, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n beklentisinin bu haks\u0131z sava\u015f\u0131n bir an \u00f6nce durmas\u0131 ve olumsuz etkisinin art\u0131k son bulmas\u0131 oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek, “Onu bizim i\u015fte birka\u00e7 tane kilit \u00fclkenin bir prati\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesi gerekiyor.” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n B\u00f6lgenin ad\u0131m ad\u0131m \u0130srail’in senaryosunu yazd\u0131\u011f\u0131 bir oyunun i\u00e7ine \u00e7ekilmekte oldu\u011funu vurgulayan Fidan, “\u015eimdi geldi\u011fimiz noktada; asl\u0131nda \u0130ran’a sava\u015f a\u00e7\u0131l\u0131rken, bir \u0130srail yay\u0131lmac\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinden b\u00f6lgede \u00e7ok kal\u0131c\u0131, b\u00f6lgedeki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n art\u0131k bir daha bir araya gelmesini neredeyse \u00e7ok zor hale getirecek bir fitne tohumunun da maalesef at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Yani bizim T\u00fcrkiye olarak bir numaral\u0131 hedefimiz; bir defa bu fitnenin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n K\u00f6rfez \u00fclkelerindeki izlenimlerine ili\u015fkin Fidan, b\u00f6lgedeki 7-8 \u00fclkenin \u0130ran f\u00fczelerinin hedefi oldu\u011funa ve bu \u00fclkelere 8 bin civar\u0131nda f\u00fcze ve S\u0130HA sald\u0131r\u0131s\u0131 oldu\u011funa i\u015faret ederek, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n “Biz T\u00fcrkiye olarak nas\u0131l \u0130ran’a bir tavsiyede bulunuyorsak onlara da tavsiyemiz toplant\u0131 esnas\u0131nda, ‘aman sabredin, bir reaksiyon g\u00f6stermeyin’. Bu reaksiyon daha sonra uzun s\u00fcreli kal\u0131c\u0131 unsurlar b\u0131rak\u0131r. Bu da tam \u0130srail’in istedi\u011fi bir senaryo.Yani i\u015fte \u0130slam \u00fclkelerinin b\u00f6lgede birbiriyle uzun s\u00fcreli bir kavgaya girmesi. Aman deyin bunu yapmay\u0131n, hem \u0130ran’a tavsiyemiz hem di\u011fer \u00fclkelere tavsiyemiz.”<\/p>\n Bakan Fidan, Riyad’daki toplant\u0131n\u0131n g\u00fcndeminin, \u0130ran’\u0131n sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00fclkeler oldu\u011funa dikkati \u00e7ekerek “Bizim yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z orada esas itibar\u0131yla bu kendilerine y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131n\u0131n asl\u0131nda bir bo\u015fluk i\u00e7erisinde olmad\u0131\u011f\u0131, Amerikan ve \u0130srail sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131yla ba\u015flayan daha b\u00fcy\u00fck bir resmin yans\u0131mas\u0131 olarak bunun oldu\u011fu, her ne kadar biz bunu haks\u0131z bulsak da T\u00fcrkiye olarak bizim pozisyonumuz hi\u00e7bir \u015fekilde provoke etmeyen bu \u00fclkelere sald\u0131r\u0131lmamas\u0131yd\u0131.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n Orta Do\u011fu’da bir\u00e7ok \u00fclke ile temas kurarak Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan’\u0131n mesaj\u0131n\u0131 iletti\u011fini anlatan Fidan, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n “Bizim b\u00f6lgeye y\u00f6nelik kapsay\u0131c\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc getirmede bir vizyonumuz var ama bunu prati\u011fe ge\u00e7irmede daha fazla i\u015fbirli\u011fine ihtiyac\u0131m\u0131z var ve \u015fartlar giderek daha da asl\u0131nda karma\u015f\u0131k hale gelmi\u015f durumda ama \u00e7ok \u015f\u00fck\u00fcr en az\u0131ndan biz \u00f6ncelik sonral\u0131k s\u0131ras\u0131n\u0131 burada g\u00f6r\u00fcyoruz ama dedi\u011fim gibi in\u015fallah b\u00f6lgesel yay\u0131lmay\u0131 burada g\u00f6rmeyiz. O biraz daha sava\u015f\u0131 daha s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 hale getirir. \u015eu anda m\u00fczakereler bir zemine oturursa in\u015fallah iyi bir haber al\u0131r\u0131z. B\u00fct\u00fcn gayretimiz bu y\u00f6nde.”<\/p>\n Hakan Fidan, bar\u0131\u015f\u0131n gelmesi konusunda her taraf\u0131n niyetini okuyabildiklerinin alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n “Bu konularda asl\u0131nda hi\u00e7bir tarafta problem yok bence, niyet konusunda, \u015fu a\u015fama itibar\u0131yla, bir akt\u00f6r hari\u00e7, \u0130srail. \u0130srail’in Amerikan siyaseti \u00fczerindeki yap\u0131sal etkisini kullanmaya devam etmesi ve bu konuda b\u00f6lgenin gelece\u011fine ili\u015fkin farkl\u0131 bir hesap ve aray\u0131\u015f i\u00e7erisinde olmas\u0131, mevcut sava\u015f\u0131n gidi\u015fat\u0131ndan \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 dersler ve analizlerle e\u011fer daha fazla suistimal edilebilecek yerler, kanat\u0131labilecek yerler, noktalar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrse bu yola devam eder. Bar\u0131\u015f\u0131n \u00f6n\u00fcndeki \u015fu anda en b\u00fcy\u00fck engel, \u0130srail\u2019in durdu\u011fu yer.”<\/p>\n ABD’nin se\u00e7ime gidece\u011fini ve bu konuda b\u00fcy\u00fck bir tepki alt\u0131nda oldu\u011funu belirten Fidan, “\u0130lk ba\u015fta s\u00f6yledi\u011fi askeri hedeflerin yerine getirildikten sonra sava\u015f\u0131n devam ettirilmesine ili\u015fkin gerek\u00e7eyi de kimse anlayabilmi\u015f de\u011fil. Bir gerek\u00e7e de\u011fi\u015ftirmesi laz\u0131m, onun i\u00e7in \u015fu anda bar\u0131\u015f aray\u0131\u015flar\u0131 da bir noktada asl\u0131nda devam ediyor.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n Fidan, 2025’te ilan edilen sava\u015f\u0131n hedefinin “n\u00fckleer kapasiteyi yok etmek” oldu\u011funu an\u0131msatarak bunun yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair bir deklarasyonda bulunuldu\u011funu kaydetti.<\/p>\n Bakan Fidan, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n “Bu sefer de ba\u015flan\u0131rken f\u00fcze ve askeri sanayi altyap\u0131lar\u0131n\u0131n yok edilmesiyle ilgili bir hedef deklare edildi kamuoyuna. Bunun da yerine getirildi\u011fine ili\u015fkin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bir izahla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Dolay\u0131s\u0131yla onlar\u0131n kamuoyu ve d\u00fcnya kamuoyu da soruyor, ‘madem b\u00f6yle bir \u015fey var b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya \u00e7ok ciddi ekonomik geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc olan, negatif manada bu sava\u015f\u0131 niye devam ettiriyorsunuz?’ Orada o bask\u0131 var. Fakat sorun, Gazze meselesinde oldu\u011fu gibi ve di\u011fer konularda oldu\u011fu gibi d\u00fcnyan\u0131n, \u0130srail \u00fczerinde bir bask\u0131 mekanizmas\u0131 uygulayamamas\u0131. Burada tabii Amerika’n\u0131n e\u011fer \u0130ran’la bir anla\u015fmaya, m\u00fczakereye varacaksa \u0130srail \u00fczerinde \u00e7ok ciddi bir etki kullanmay\u0131 da g\u00f6ze almas\u0131 gerekiyor, burada kim kimin bile\u011fini b\u00fckecek onu g\u00f6rece\u011fiz, ben bu yap\u0131sal sorunu tabii ki ifade etmek zorunday\u0131m.”<\/p>\n \u0130srail’in kar\u015f\u0131 oldu\u011fu bar\u0131\u015f\u0131n, ABD taraf\u0131ndan tesis edilip edilmeyece\u011fine y\u00f6nelik soru \u00fczerine Bakan Fidan, “Bu, Amerika’n\u0131n kendi siyasal sisteminde yap\u0131sal bir sorun. Kim kimi ne kadar y\u00f6netiyor, ne kadar etki edecek onu g\u00f6rece\u011fiz. Burada her \u015fey, uluslararas\u0131 kamuoyunun \u00f6n\u00fcnde cereyan ediyor. Bir de Gazze’den bu yana \u015f\u00f6yle bir fark var. \u0130srail’in asl\u0131nda siyaset \u00fczerindeki etkisi, asl\u0131nda ortaya koydu\u011fu manip\u00fclasyon giderek daha fazla if\u015fa edilmi\u015f, de\u015fifre edilmi\u015f durumda.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Fidan, ABD’nin de bunu kendi i\u00e7inde ciddi \u015fekilde tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek bunun, halk aras\u0131nda dillendirilen bir komplo teorisi olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, entelekt\u00fcellerin gerek\u00e7eleriyle beraber ortaya koydu\u011fu ciddi bir husus oldu\u011funu kaydetti.<\/p>\n \u0130srail’in bu kadar de\u015fifre edilmi\u015fken \u0130srail’i destekleyen \u00f6zellikle Evanjelist taban\u0131n giderek daha fazla ses \u00e7\u0131karmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131n da g\u00f6r\u00fclece\u011fini vurgulayan Fidan, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n “Bu asl\u0131nda Amerikan sisteminde bizim asl\u0131nda g\u00f6zetlemeye devam edece\u011fimiz bir i\u00e7 siyasi m\u00fccadele olacak. Amerika, burada b\u00f6yle bir vesayetten kurtulabilecek mi, kurtulamayacak m\u0131? B\u00f6yle bir \u015fey var, sorunu var, Amerikan siyaseti b\u00fcy\u00fck bir vesayet alt\u0131nda esas itibar\u0131yla. Buradan kurtulacak m\u0131 kurulmayacak m\u0131 onun m\u00fccadelesi var. Baz\u0131 siyaset\u00e7iler vesayet alt\u0131nda olduklar\u0131n\u0131 kabul etmiyorlar. Baz\u0131lar\u0131 \u0130srail’in vesayetinden oldu\u011funa ili\u015fkin \u00e7ok ciddi izah getirenler var, a\u00e7\u0131klama getirenler var. Bunu g\u00f6rece\u011fiz, bu m\u00fccadele, devam eden m\u00fccadele sistem i\u00e7erisinde, bunun yans\u0131mas\u0131 olarak sadece \u0130ran’daki m\u00fczakere de\u011fil, asl\u0131nda Gazze, Suriye Filistin devletinin gelece\u011fi vesaire bu konular da asl\u0131nda \u015fekillenecek kendi i\u00e7inde.”<\/p>\n Fidan, diplomasi trafi\u011finin devam etti\u011fini, s\u00fcrecin s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 ve sanc\u0131l\u0131 oldu\u011funu vurgulayarak “Bizim asl\u0131nda planl\u0131 bir toplant\u0131m\u0131z vard\u0131, bunu ilk ba\u015fta T\u00fcrkiye’de yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorduk. T\u00fcrkiye, Pakistan, M\u0131s\u0131r ve Suudi Arabistan toplant\u0131s\u0131n\u0131…Fakat Pakistanl\u0131 karde\u015fimiz, \u00fclkesinde kalmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in onu Pakistan’a kayd\u0131rd\u0131k. Belki hafta sonu orada bir araya gelece\u011fiz. \u00d6zellikle y\u00fcr\u00fcyen bu sava\u015ftaki m\u00fczakere meselesi nereye gidiyor, bu 4 \u00fclke konular\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendiriyor, neler yapabilir.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n Arabuluculuk s\u00fcrecinin, T\u00fcrkiye’de yap\u0131lma ihtimaline ili\u015fkin konu\u015fan Fidan, “Bizim getirdi\u011fimiz teklifin can al\u0131c\u0131 k\u0131sm\u0131, nerede yap\u0131laca\u011f\u0131ndan ziyade, kurdu\u011fumuz mekanizma, nas\u0131l olaca\u011f\u0131yd\u0131.” dedi.<\/p>\n Bakan Fidan, \u0130ranl\u0131 mevkida\u015f\u0131 Abbas Erak\u00e7i’nin kendisini ziyaret etti\u011finde, ABD ile m\u00fczakerelerin kilitlenmi\u015f durumda oldu\u011funu an\u0131msatarak, ABD’nin 4 ayr\u0131 konuyu ayn\u0131 anda tart\u0131\u015fmak istedi\u011fini, \u0130ranl\u0131lar\u0131n 2 konuyu ele almak istedi\u011fini aktard\u0131.<\/p>\n Bunun \u00fczerine ABD’nin askeri harekat haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 an\u0131msatan Fidan, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n “Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcdahalesi, aradaki arabuluculukla vesaire bizi ocak ay\u0131n\u0131n sonuna do\u011fru olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn harekat\u0131 bir nebze durdurduk. Hatta o g\u00fcnlerde dedik, ‘\u00f6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde biz \u00e7ok acil bir \u015fey beklemiyoruz’ diye. Daha sonra olay, m\u00fczakere zeminine d\u00f6nmesi i\u00e7in biz bir \u015fey getirdik, dedik ki Abbas Erak\u00e7i geldi\u011finde, ‘biz Gazze’de bir y\u00f6ntem geli\u015ftirdik 8 \u00fclke bir araya geldik, Amerika’yla masaya oturduk, b\u00f6yle bir sorun var, bu sorunu beraber \u00e7\u00f6zelim hem sizin lehinize hem bizim lehimize. Ve oradan bir mesafe almaya do\u011fru gitmeye \u00e7abal\u0131yoruz, ayn\u0131 y\u00f6ntemi burada da kullanabiliriz, zaten iki konuyu sen Amerikal\u0131larla konu\u015f, biz onu Amerikal\u0131larla konu\u015furuz. Geri kalan iki konuyu da sen b\u00f6lge \u00fclkeleriyle konu\u015f, zaten b\u00f6lgenin sorunu a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak bunlar, biz b\u00f6lge \u00fclke olarak bu konuyu kendi i\u00e7imizde halletti\u011fimiz zaman yani Amerikal\u0131lar da bu konuda \u00e7ok fazla bir \u015fey s\u00f6yleyecek hali kalmaz’.”<\/p>\n Hakan Fidan, 8 \u00fclkenin konunun i\u00e7indeyken ABD’nin askeri hayata ge\u00e7mesinin daha zor olaca\u011f\u0131n\u0131 aktard\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Umman \u00f6rne\u011finin yak\u0131n zamanda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtti.<\/p>\n Umman\u2019\u0131n aziz ve sayg\u0131n bir millet oldu\u011funa i\u015faret eden Fidan, “Onlar\u0131n hukukunun \u00e7i\u011fnenmesinde hi\u00e7 kimse bir zarar g\u00f6rmedi. O ya\u015fanm\u0131\u015f bir \u00f6rnek, ondanda hareketle biz bunu s\u00f6yledik. Bizim getirdi\u011fimiz bu teklif hayata ge\u00e7seydi, Allahu alem…Ben netice al\u0131nabilir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n Fidan, \u0130ran\u2019\u0131n karar alma mekanizmalar\u0131nda farkl\u0131 y\u00f6ntemler oldu\u011funa dikkati \u00e7ekti.<\/p>\n Fidan, ABD ve \u0130srail’in \u0130ran’a sald\u0131r\u0131lar\u0131yla ba\u015flayan sava\u015fta herkesin kolektif \u00e7aba g\u00f6stermesinin uygulanabilir oldu\u011funu s\u00f6yleyerek “Ben \u015fu a\u015famada arabulucular\u0131n i\u00e7eriklere \u00e7ok fazla m\u00fcdahil oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok erken bir d\u00f6nem, tart\u0131\u015fma a\u015famas\u0131na ge\u00e7ilmedi. (M\u00fczakere konusunda) Sadece bir taraf\u0131n talebi di\u011fer tarafa iletilmi\u015f durumda. Di\u011fer taraf da kendi cevab\u0131n\u0131 buna iletecek ve pozisyonlar g\u00f6r\u00fcld\u00fckten sonra, arabulucular\u0131n bu pozisyonlara ili\u015fkin e\u011fer uyu\u015fmuyorlarsa kendileri daha yarat\u0131c\u0131 fikirleri, \u00e7\u00f6z\u00fcmleri varsa orada devreye girme imkanlar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 oluyor.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n M\u00fczakerelerin ba\u015flamas\u0131 i\u00e7in ilk andan itibaren \u00e7ok yo\u011fun bir trafik oldu\u011funu belirten Fidan, “Uluslararas\u0131 kamuoyunda \u00e7ok ciddi bir beklenti var, istek var ama bu iste\u011fin bir prati\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fmesi gerekiyor. Biz de o noktada elimizden gelen gayreti g\u00f6steriyoruz.” dedi.<\/p>\n Hakan Fidan, Avrupa’daki, Rusya, \u00c7in ve di\u011fer Asya \u00fclkelerindeki mevkida\u015flar\u0131n\u0131n kendisini s\u0131k s\u0131k arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktararak, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n “\u0130ki tane husus var: Birincisi ne oluyor? T\u00fcrkiye olay\u0131 nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyor? Olan\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar ve olan\u0131 anlamada ve izah etmede de en objektif akt\u00f6rlerden T\u00fcrkiye’yi g\u00f6r\u00fcyorlar ve onun i\u00e7in bizim olayla ilgili g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcze ba\u015fvuruyorlar. \u0130kincisi, nas\u0131l durdurabilirsiniz? Umutlanmal\u0131 m\u0131y\u0131z, umutlanmamal\u0131 m\u0131y\u0131z? Herkesin kendi ekonomisine, i\u00e7 politikas\u0131na ciddi maliyetler getiren, y\u00fckler getiren bir noktada yani herkes kendi aya\u011f\u0131n\u0131 yorgan\u0131na g\u00f6re uzatacak. O yorgan\u0131n ebad\u0131 ne olacak? \u015eimdi onu hesaplamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor herkes.”<\/p>\n Fidan, hi\u00e7 kimsenin kendi toplumuna panik havas\u0131 yans\u0131tmamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayarak “Ama Avrupa’da ve Asya’da bir\u00e7ok \u00fclkenin esas itibar\u0131yla ifade etti\u011finiz gibi \u00f6zellikle enerji krizinden kaynakl\u0131 sanayi maliyetlerine yans\u0131yan, t\u00fcketici fiyatlar\u0131na yans\u0131yan \u00e7ok ciddi ekonomik problem alanlar\u0131n\u0131n oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n Piyasalar\u0131n hen\u00fcz uzun vadeli bir kriz sat\u0131n al\u0131m\u0131na gitmek istemedi\u011fini s\u00f6yleyen Bakan Fidan, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n “Esas itibar\u0131yla \u00fclkeler bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc vermek istemiyorlar. Dolay\u0131s\u0131yla ger\u00e7ek resimleri bizden duymak istiyorlar. G\u00f6r\u00fc\u015flerini payla\u015f\u0131yorlar. Arabuluculuk veya \u00e7\u00f6z\u00fcme katk\u0131 noktas\u0131nda beraber neler yapabiliriz, o noktada yo\u011fun \u00f6neriler, teklifler geliyor. Hepsiyle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyoruz. Biz de onlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini al\u0131yoruz. Bu t\u00fcrden bir niyet birli\u011finin, g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011finin oldu\u011funu g\u00f6rmek, esas itibar\u0131yla bizim s\u0131rt\u0131m\u0131za daha fazla y\u00fck bindiriyor. Daha fazla mesuliyet hissediyoruz. Genel manada bu noktada \u00e7ok yo\u011fun bir diplomatik trafi\u011fimiz var.”<\/p>\n Fidan, H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131’n\u0131n i\u015fleyi\u015fine ve kal\u0131c\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcme ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalar oldu\u011funu belirterek “Amerika’n\u0131n ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 ba\u015fka bir tart\u0131\u015fma var; buradaki sorunu a\u015fmak i\u00e7in e\u011fer bar\u0131\u015f olmazsa bir askeri imkan gerekecekse bunu nas\u0131l mobilize edece\u011fiz? (ABD’nin) \u00dclkelere y\u00f6nelik bir \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 var.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n Avrupa’da H\u00fcrm\u00fcz’le ilgili sorunu, ABD ve \u0130srail’in \u0130ran’a sald\u0131r\u0131lar\u0131yla ba\u015flayan sava\u015ftan ayr\u0131\u015ft\u0131rma e\u011filimi ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Fidan, “Orada baz\u0131 \u00fclkelerin s\u00f6ylemde de olsa bir destek verebilece\u011fine ili\u015fkin baz\u0131 yeni s\u00f6ylemler geli\u015ftirdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Bir de ABD’nin g\u00f6r\u00fc\u015fmeler esnas\u0131nda ufak miktarlarda da olsa belli bayrak ta\u015f\u0131yan \u00fclkelerin buradan gemilerinin ge\u00e7mesine izin verilmesinin bir iyi niyet g\u00f6stergesi olaca\u011f\u0131n\u0131 da ifade ettikleri konular oldu.” dedi.<\/p>\n D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Fidan, \u0130ran’\u0131n da konuya ili\u015fkin pozitif cevab\u0131 oldu\u011funa i\u015faret ederek, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n “T\u00fcrk gemileri de bu konuda belli noktada istifade edebilir dendi. Ben burada daha fazla a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 detaya girmek istemiyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcnlerde de bir paket \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz taraflarla beraber ama \u00f6nemi ortada, getirdi\u011fi etki ortada ve in\u015fallah bunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc de sulh yoluyla, diyalog yoluyla, diplomasi yoluyla olur. G\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131na gerek kalmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fclkelerin geri kalan\u0131 e\u011fer sorun uzun s\u00fcrerse, a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r \u0130ran kar\u015f\u0131t\u0131, \u00e7ok daha geni\u015f, ba\u015fka \u00fclkelerin de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir koalisyona do\u011fru gidecek H\u00fcrm\u00fcz’de.”<\/p>\n Bakan Fidan, H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131’ndan d\u00fcnyadaki enerjinin y\u00fczde 20’lik k\u0131sm\u0131n\u0131n ge\u00e7ti\u011fini hat\u0131rlatarak, bo\u011faz etraf\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin ortak anlay\u0131\u015f\u0131na ihtiya\u00e7 oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi.<\/p>\n H\u00fcrm\u00fcz’\u00fcn uluslararas\u0131 ticareti tamam\u0131yla etkileyen bir noktada oldu\u011funu aktaran Fidan, burada uluslararas\u0131 ticaretin ve akt\u00f6rlerin bakt\u0131\u011f\u0131 noktan\u0131n, ge\u00e7i\u015fin engelsiz olmas\u0131 oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n Fidan, fiziki engel olmamas\u0131, ticaretin, enerji ve gemi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131n \u00f6nemine de\u011finerek, H\u00fcrm\u00fcz’den petrol ve gaz\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bir\u00e7ok \u00fcr\u00fcn\u00fcn ge\u00e7ti\u011fine i\u015faret etti.<\/p>\n Ayn\u0131 zamanda H\u00fcrm\u00fcz’\u00fcn g\u0131da ve di\u011fer t\u00fcketici maddeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemini vurgulayan Hakan Fidan, K\u00f6rfez \u00fclkelerinde kendisine yap\u0131lan bilgilendirmelerde b\u00f6lgede g\u0131da fiyatlar\u0131nda art\u0131\u015f oldu\u011funun dile getirildi\u011fini aktard\u0131.<\/p>\n Fidan, bunun nedeninin ithal edilen g\u0131dalar\u0131n art\u0131k farkl\u0131 yollardan gelmesi oldu\u011funa dikkati \u00e7ekerek “T\u00fcrkiye, bu noktada \u00f6nemli bir rol oynamaya ba\u015flad\u0131.” dedi.<\/p>\n Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan’\u0131n ba\u015ftan beri ortaya koydu\u011fu bu ba\u011flant\u0131sall\u0131k meselesinin ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funun g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Fidan, Kalk\u0131nma Yolu Projesi’ne ili\u015fkin bilgiler verdi.<\/p>\n D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Hakan Fidan, sava\u015ftan sonra T\u00fcrkiye \u00fczerinden ge\u00e7ebilecek enerji hatlar\u0131na de\u011finerek, T\u00fcrkiye’den uluslararas\u0131 piyasalara transferler yap\u0131lmas\u0131na \u015fahit olunaca\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi.<\/p>\n Enerji krizinin “ciddi” oldu\u011funu vurgulayan Fidan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan\u0131 Alparslan Bayraktar ve ekibinin \u00e7ok yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bakanl\u0131klar ve kurumlar aras\u0131nda koordinasyon oldu\u011funu bildirdi.<\/p>\n Fidan, T\u00fcrkiye’nin, uzun zamand\u0131r \u00e7evre \u00fclkelerdeki enerji kaynaklar\u0131n\u0131 “kendi \u00fczerinden bir hub olarak” hem kendi kullan\u0131m\u0131na hem de d\u00fcnyan\u0131n hizmetine verme konusundaki vizyonunun hakl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi.<\/p>\n Enerji meselesinde Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan’\u0131n da vizyon netli\u011fi ve iradesi oldu\u011funa dikkati \u00e7eken Fidan, “\u00c7o\u011fu zaman olmay\u0131\u015flar; bizim muhataplar\u0131m\u0131z\u0131n asl\u0131nda ya yetersizliklerinden, ya karar alamay\u0131\u015flar\u0131ndan, ya ba\u015fka imkans\u0131zl\u0131klardan oluyor.” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n Fidan, gelecekteki olas\u0131 projelerden bahsederek sava\u015f\u0131n ba\u011flant\u0131sall\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemini g\u00f6sterdi\u011fi ve d\u00fcnya enerji piyasalar\u0131na ve kaynaklar\u0131n \u00e7e\u015fitlendirilmesine etkisi olaca\u011f\u0131 tespitini yapt\u0131.<\/p>\n Ucuz enerji talep eden \u00fclkelerin farkl\u0131 aray\u0131\u015flara girebilece\u011fini aktaran Bakan Fidan, n\u00fckleer enerjiye daha fazla kay\u0131\u015f olabilece\u011fine at\u0131fta bulundu.<\/p>\n Fidan, \u0130ran’daki durumu \u00e7ok yak\u0131ndan takip ettiklerini vurgulayarak “(\u0130ran) B\u00f6lgedeki K\u00fcrt karde\u015flerimizin belli bir noktada suistimal edilmesi ve bu oyuna alet edilmesi meselesi, bizim tabii ki g\u00f6rmek istemedi\u011fimiz bir husus. Belli \u00f6rg\u00fctlerin bu noktada Mossad taraf\u0131ndan temas edildi\u011fini de biz biliyoruz.” dedi.<\/p>\n Milli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131n\u0131n (M\u0130T) bunu \u00e7ok hassas bir \u015fekilde takip etti\u011fini s\u00f6yleyen Hakan Fidan, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n “Her zaman bizim hem Suriye’de hem Irak’taki hem \u0130ran’daki K\u00fcrt karde\u015flerimizin durumuyla ilgili perspektifimiz belli. Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n durdu\u011fu yer belli, bizim durdu\u011fumuz yer. Ne oradaki insanlar\u0131n ezilmesine m\u00fcsaade ederiz ne de ba\u015fka \u00fclkelerin suistimal etmesine, kendi i\u015flerine kar\u015f\u0131.”<\/p>\n Fidan, belli K\u00fcrt gruplar\u0131n\u0131n suistimal edilerek ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ama\u00e7lar\u0131 etraf\u0131nda kullan\u0131lmalar\u0131n\u0131n ve daha sonra daha b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131lara yol a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n, b\u00f6lgesel istikrars\u0131zl\u0131\u011fa hizmet eden bir husus oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n Bakan Fidan, “Bu yak\u0131ndan takip etti\u011fimiz bir husus oldu\u011fu i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca kontrol alt\u0131nda tutuyoruz ama di\u011fer taraftan \u0130srail’in bu konudaki aray\u0131\u015f\u0131 bitmiyor. Bu konudaki temas ve a\u00e7\u0131klanan teklifleri de hi\u00e7 saklamadan devam ediyor. Buna y\u00f6nelik de bizim kar\u015f\u0131 duru\u015fumuz devam edecek.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n \u0130ran’\u0131n H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131’n\u0131 kapatarak stratejik bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck elde etti\u011fini belirten Fidan, \u0130ran petrol\u00fcn\u00fcn y\u00fczde 70 veya 80’inin ihra\u00e7 edildi\u011fi Ada’n\u0131n ele ge\u00e7irilmesi durumunda, ABD’nin de stratejik bir avantaj kazanaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n Fidan, kar\u015f\u0131 tarafa daha fazla bask\u0131 uygulamak ve sava\u015fta stratejik \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc elde tutmak i\u00e7in bu gibi hamlelerin s\u00fcrekli yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ederek, bunun “sava\u015f\u0131n do\u011fas\u0131nda oldu\u011funu” dile getirdi.<\/p>\n Kal\u0131c\u0131 etki yaratacak operasyonlar devreye girmeden \u00f6nce ate\u015fkes ve bar\u0131\u015f m\u00fczakerelerinde ilerleme sa\u011flanmas\u0131n\u0131n \u00f6nemine dikkati \u00e7eken Fidan, bu t\u00fcr askeri ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 halinde s\u00fcrecin geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn zorla\u015fabilece\u011fi ve m\u00fczakere masas\u0131ndaki dengelerin ciddi \u015fekilde etkilenebilece\u011fini belirtti.<\/p>\n Fidan, taraflar\u0131n sahadaki g\u00fc\u00e7 dengelerine ba\u011fl\u0131 olarak s\u00f6ylem ve taleplerini yeniden \u015fekillendirdi\u011fini vurgulayarak, “Kim o anda daha b\u00fcy\u00fck kart\u0131 elinde tutuyorsa kulland\u0131\u011f\u0131 dil, ortaya koydu\u011fu \u015fartlar de\u011fi\u015fiyor.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan’\u0131n ba\u015fbakan oldu\u011fu g\u00fcnden itibaren devlet i\u00e7erisinde sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmeye y\u00f6nelik \u00e7ok farkl\u0131 yarat\u0131c\u0131 yakla\u015f\u0131mlar geli\u015ftirdi\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Fidan, bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak sonu\u00e7 odakl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n Fidan, T\u00fcrkiye’nin co\u011frafi konumundan dolay\u0131 farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerle etkile\u015fim halinde oldu\u011funu ve hepsine ili\u015fkin b\u00f6lgesel analiz, duru\u015f ve eylem geli\u015ftirmesi gerekti\u011fini vurgulayarak, “\u015eimdi bizim durdu\u011fumuz yerde, siyasal \u00e7izgimiz belli. T\u00fcrkiye’nin tarihi yolculu\u011fu, bu co\u011frafyadaki k\u00fclt\u00fcrlerle, milletlerle, halklarla kurdu\u011fu ili\u015fki belli ve d\u00fcnyadaki modern olaylardan \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z dersler ortada. D\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka yerinde olan yani kalk\u0131nma, refah, mutluluk, istikrar, huzur bizim ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00f6lgelerde niye olmas\u0131n?” diye konu\u015ftu.<\/p>\n T\u00fcrkiye’nin \u00e7evresindeki t\u00fcm \u00fclkelerin kendilerine has imkanlar\u0131, f\u0131rsatlar\u0131, krizleri ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 oldu\u011funa i\u015faret eden Fidan, T\u00fcrkiye’nin kendisini bunlardan ay\u0131ramayaca\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi.<\/p>\n Fidan, T\u00fcrkiye’nin siyasal k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde dominasyona de\u011fil her alanda i\u015fbirli\u011fine gitti\u011fine dikkati \u00e7ekerek, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n “\u0130\u015fbirli\u011fi ve bar\u0131\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 politikalar\u0131m\u0131z\u0131n k\u0131ymet kazanmas\u0131ndaki en \u00f6nemli sebep \u015fu; g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00fclkesiniz, bu t\u00fcrden olaylar\u0131 ba\u015fka ara\u00e7lar kullanarak yapma imkan\u0131n\u0131z da var. Di\u011fer \u00fclkelerin oldu\u011fu gibi. Kaba g\u00fc\u00e7 ve daha hilekar yollar, daha \u00f6rt\u00fcl\u00fc faaliyetlerle…Ama biz bunu istemiyoruz. Daha a\u00e7\u0131k, daha \u015feffaf, herkesin faydas\u0131na olacak. Herkesin g\u00f6n\u00fcll\u00fc kat\u0131l\u0131m\u0131yla. \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman, b\u00f6lgemizdeki \u00fclkelerin hepsi kendi menfaatlerini d\u00fc\u015f\u00fcnmek zorundalar.”<\/p>\n Hem kendisinin hem de Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan’\u0131n b\u00f6lgedeki di\u011fer akt\u00f6rleri uzun s\u00fcredir tan\u0131yor olmas\u0131n\u0131n \u00f6nemine i\u015faret eden Fidan, \u015fu ifadeleri kulland\u0131:<\/p>\n “Bu devaml\u0131l\u0131k, b\u00f6lge liderlerinin Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131 y\u0131llard\u0131r tan\u0131yor olu\u015fu, orada olu\u015fan g\u00fcven, istikrar, bu ger\u00e7ekten ulusal ili\u015fkilere \u00e7ok fazla etki eden bir fakt\u00f6r. \u0130nsanlar\u0131n gelip s\u00f6z\u00fcn\u00fc dinledi\u011fi, g\u00fcven duydu\u011fu, t\u0131rnak i\u00e7inde ‘racon kesmesini istedi\u011fi’ veya ‘Reis, sen bize s\u00f6yle’ dedi\u011fi, ben bunlar\u0131 y\u00fczlerce kez duydum, ‘siz ne derseniz biz onu yapaca\u011f\u0131z’ diye \u00e7ok gelindi\u011fi, \u00fclkelerin tabii ki ad\u0131n\u0131 vermek do\u011fru olmaz, yani bu Afrika’dan olur, ba\u015fka bir yerden olur, oradan olur. Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z da ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck bir m\u00fctevazilikle bu sorunlara vukufiyetle e\u011filerek \u00e7\u00f6zme iradesi her zaman g\u00f6stermi\u015ftir ve bu da T\u00fcrkiye’yi b\u00f6lgede g\u00fcvenilir ve istikrarl\u0131 bir akt\u00f6r yapm\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fer g\u00f6rseler ki, biz belli olaylar\u0131 kendi lehimize e\u011fip b\u00fck\u00fcyoruz, buradan ucuz \u00e7\u0131karlar veya s\u00fcrekli suistimaller pe\u015findeyiz, halklar\u0131 birbirine k\u0131rd\u0131rma, mezhep sava\u015f\u0131 \u00e7\u0131kartma, etnik sava\u015f \u00e7\u0131kartma pe\u015findeyiz veya birini di\u011ferine tercih edip \u00f6b\u00fcr\u00fcn\u00fc ezme pe\u015findeyiz, bu politikalar\u0131n hi\u00e7biri ba\u015far\u0131l\u0131 olmazd\u0131. Yani s\u00f6z\u00fcm\u00fcz neyse, amelimiz de y\u0131llard\u0131r o.”<\/p>\n T\u00fcrkiye’deki t\u00fcm siyasi partilerin, Gazze ve Filistin konusunda ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Fidan, “T\u00fcrkiye’de her konuda bir g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131, ihtilaf olabilir ama ger\u00e7ekten insan\u0131n gurur duydu\u011fu bir manzara. B\u00fct\u00fcn renklerden siyasi partilerin hepsi bu konuda tek bir ses oluyorlar.” dedi.<\/p>\n Fidan, demokraside ele\u015ftiri yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulayarak, “Muhalefetin asl\u0131nda ele\u015ftiri d\u0131\u015f\u0131nda bir silah\u0131 olmayabiliyor hakl\u0131 olarak. Onu da nitelikli yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcst\u00fcnde yeri var. Ama benim s\u00f6yledi\u011fim bir c\u00fcmlenin yar\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131p, yar\u0131s\u0131n\u0131 kesip di\u011ferine bakmadan muhalefet yapanlar\u0131n…Bu, ba\u015fka bir konu. Bu oluyor dedi\u011fim gibi ama genel itibar\u0131yla ben hem Filistin meselesinde hem b\u00f6lgesel di\u011fer konularda ortak duru\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorum. Bu bize daha fazla mesuliyet veriyor.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n Riyad’daki toplant\u0131da da bu durumu dile getirdi\u011fini aktaran Fidan, “Yani bizim milletimiz, \u0130srail’in ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 fitnenin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ok ciddi bir duru\u015f i\u00e7erisinde. Ayn\u0131 zamanda Pakistanl\u0131lar da var. Yani burada siz, e\u011fer bir duru\u015fa ge\u00e7ecekseniz, bunu M\u00fcsl\u00fcman kamuoyuna \u00e7ok ciddi anlatman\u0131z, ikna etmeniz, kazanman\u0131z laz\u0131m.” dedi.<\/p>\n Fidan, T\u00fcrkiye’nin bu konuda hemfikir olmas\u0131ndan memnuniyet duydu\u011funa i\u015faret ederek, “Umar\u0131m T\u00fcrkiye, hayati bir\u00e7ok konuda bu birlikteli\u011fi yakalar. G\u00fczel olan \u015fey, fikir birlikteli\u011fimiz var. Biraz da eylem birlikteli\u011fine, anlay\u0131\u015f birlikteli\u011fine gidersek daha fazla etki \u00fcretece\u011fiz diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n Fidan, Bar\u0131\u015f Kurulu kapsam\u0131ndaki Komite’nin Gazze konulu \u00e7evrim i\u00e7i toplant\u0131s\u0131na kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilgisini payla\u015farak, at\u0131lacak ad\u0131mlar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcklerini bildirdi.<\/p>\n \u0130nsani yard\u0131mlar, bar\u0131nma ve s\u0131n\u0131r kap\u0131lar\u0131 gibi konulara ili\u015fkin baz\u0131 hususlar\u0131n hayata ge\u00e7mesi gerekti\u011fini vurgulayan Fidan, Gazze’nin hi\u00e7bir zaman T\u00fcrkiye’nin g\u00fcndeminden d\u00fc\u015fmedi\u011fini kaydetti.<\/p>\n Fidan, “Bizim i\u00e7in Gazze’deki bir numaral\u0131 tehlike Gazze’nin insans\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, Filistinsizle\u015ftirilmesi.” diyerek, bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in ellerinden gelen her \u015feyi yapacaklar\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi.<\/p>\n \u0130srail’in “Hizbullah ile sava\u015fma” ad\u0131 alt\u0131nda L\u00fcbnan’da d\u00fczenledi\u011fi sald\u0131r\u0131larla b\u00f6lgesel yay\u0131lmac\u0131 politikalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcne de\u011finen Fidan, uluslararas\u0131 kamuoyunun L\u00fcbnan’da ya\u015fananlara dikkatini vermesi gerekti\u011fini kaydetti.<\/p>\n Fidan, L\u00fcbnan ve Gazze konusuna ilgi g\u00f6steren Suudi Arabistan, Katar, Umman ve \u00dcrd\u00fcn gibi \u00fclkelerin kendilerini “ba\u015fka bir ate\u015fin i\u00e7inde” buldu\u011funu dile getirerek, K\u00f6rfez b\u00f6lgesindeki \u00fclkeleri, “\u0130srail’in i\u015fini kolayla\u015ft\u0131racak konulara girmemesi” ve kriz alanlar\u0131n\u0131 dikkatinden ka\u00e7\u0131rmamas\u0131 konusunda uyard\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktard\u0131.<\/p>\n Bir D\u00fcrzi liderin, T\u00fcrk B\u00fcy\u00fckel\u00e7i’yle temasa ge\u00e7erek Suriye’ye geri d\u00f6nen D\u00fcrzilere T\u00fcrkiye’nin konteyner g\u00f6ndererek yard\u0131m etmesi konusunda talepte bulundu\u011funu a\u00e7\u0131klayan Fidan, bu konuda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 oldu\u011fu bilgisini verdi.<\/p>\n Fidan, Avrupal\u0131lar\u0131n \u0130srail’in Gazze’den itibaren ba\u015flayarak b\u00f6lgede y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc politikalar\u0131n k\u00fcresel krizlere yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 tecr\u00fcbe etti\u011fini dile getirerek, “Gazze’deki soyk\u0131r\u0131m\u0131n Avrupa ba\u015fkentlerinde nas\u0131l bir sosyal k\u0131r\u0131lmaya yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131, fay hatlar\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irdi\u011fini, siyaset \u00fczerinde etki olu\u015fturdu\u011funu g\u00f6rd\u00fcler. \u0130ran’da devam eden operasyonlar\u0131n, sava\u015f\u0131n, H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131’n\u0131n kapanmas\u0131n\u0131n nas\u0131l bir enerji maliyetine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rd\u00fcler.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n “ABD-\u0130srail ve \u0130ran sava\u015f\u0131 3’\u00fcnc\u00fc haftas\u0131ndayken, bu 5 y\u0131ld\u0131r devam eden sava\u015ftan (Rusya-Ukrayna Sava\u015f\u0131) daha fazla etkisi oldu.” diyen Fidan, enerji piyasas\u0131ndaki sorunlar ve ticari konular\u0131n bu duruma etkisine i\u015faret etti.<\/p>\n Fidan, \u0130srail’in eylemlerinin t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkiledi\u011fine dikkati \u00e7ekerek, “Bu Siyonist \u015febekenin bir noktada azg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n k\u00fcresel bir birliktelikle durdurulmas\u0131 gerekiyor.” dedi.<\/p>\n Irak’ta Ha\u015fdi \u015eabi’nin baz\u0131 unsurlar\u0131n\u0131n, \u0130ran’\u0131n yan\u0131nda sava\u015fa girme konusunda tav\u0131r ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Fidan, “Tabii sava\u015fa girdi\u011finiz zaman da mukabele ediliyorsunuz. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130srail ve Amerika’n\u0131n hedefi olmu\u015f durumdalar. B\u00f6yle bir kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u015fey var. \u00d6zellikle Irak’a kom\u015fu Arap \u00fclkelerine at\u0131lan f\u00fczelerin \u00e7o\u011fu buralardan at\u0131l\u0131yor. \u0130n\u015fallah burada bir an \u00f6nce ate\u015fkes ilan edilir de Irak’taki bu s\u0131\u00e7rama daha fazla olmaz.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n Fidan, mezhep sava\u015flar\u0131n\u0131n art\u0131k ge\u00e7mi\u015fte kalmas\u0131 gerekti\u011fini, Amerikal\u0131, K\u00fcrt, Arap ve \u0130ranl\u0131 liderlerin yan\u0131 s\u0131ra Ha\u015fdi \u015eabi liderleriyle temas ederek sava\u015f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 anlatt\u0131.<\/p>\n T\u00fcrkiye’nin b\u00f6lgedeki hedefinin sava\u015f \u00f6ncesi ile ayn\u0131 oldu\u011funu vurgulayan Fidan, i\u015fbirli\u011finin \u00f6nemine dikkati \u00e7ekti.<\/p>\n Fidan, b\u00f6lgesel hedeflerle ilgili \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n “\u015eimdi biz, \u0130ran’\u0131n K\u00f6rfez’de, K\u00f6rfez’in kendi i\u00e7erisinde, T\u00fcrkiye’nin, Pakistan’\u0131n ve M\u0131s\u0131r’\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir co\u011frafyada asl\u0131nda bir i\u015fbirli\u011fi, bir g\u00fcvenlik havzas\u0131n\u0131n, bir istikrar havzas\u0131n\u0131n olabilece\u011fine y\u00fcrekten inan\u0131yoruz. Bunun imkanlar\u0131 mevcut. Bunun olmas\u0131 durumunda ortaya \u00e7\u0131kacak birliktelik muazzam bir ekonomik g\u00fc\u00e7 \u00fcretecek, siyasi g\u00fc\u00e7 \u00fcretecek ve askeri yeterlilik \u00fcretecek. Enerji altyap\u0131lar\u0131, market geni\u015fli\u011fi, co\u011frafi geni\u015flik, \u00e7e\u015fitlilik inan\u0131lmaz olacak. Hem kendi b\u00f6lgesel istikrar\u0131m\u0131z\u0131n hem de k\u00fcresel istikrar\u0131n\u0131n katk\u0131s\u0131na muazzam bir destek vermi\u015f olaca\u011f\u0131z. Buna biz asl\u0131nda, \u015fu anda uzak g\u00f6z\u00fck\u00fcyoruz ama bir o kadar da yak\u0131n\u0131z. Olmamas\u0131 i\u00e7in hi\u00e7bir sebep yok.”<\/p>\n Amerika ve \u0130srail’in hukuksuz olarak ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 bu sava\u015f b\u00f6lgesel yay\u0131lma tehlikesiyle ba\u015f ba\u015fa yaz\u0131s\u0131 ilk \u00f6nce K\u0131br\u0131s Hakikat \u00fczerinde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" ABD ve \u0130srail’in \u0130ran’a y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n hem b\u00f6lgeye hem de k\u00fcresel politikaya \u00e7ok ciddi y\u0131k\u0131c\u0131 etkileri oldu\u011funa i\u015faret eden Fidan, “Maalesef Amerika’n\u0131n ve \u0130srail’in hukuksuz, uluslararas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 bu sava\u015f, giderek daha da b\u00f6lgesel yay\u0131lma tehlikesiyle ba\u015f ba\u015fa.” uyar\u0131s\u0131nda bulundu. Fidan, T\u00fcrkiye’nin ba\u015f\u0131ndan beri hedefinin; sava\u015f\u0131n \u00e7\u0131kmamas\u0131, \u00e7\u0131karsa durdurulmas\u0131, sava\u015f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n engellenmesi ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":35481,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-35480","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kibris"],"yoast_head":"\n“Umudumuzu kaybetmeden \u00e7al\u0131\u015fmaya devam”<\/h3>\n
\u0130srail’in senaryosu uyar\u0131s\u0131<\/h3>\n
“Bar\u0131\u015f\u0131n \u00f6n\u00fcndeki \u015fu anda en b\u00fcy\u00fck engel, \u0130srail\u2019in durdu\u011fu yer”<\/h3>\n
T\u00fcrkiye, Pakistan, M\u0131s\u0131r ve Suudi Arabistan toplant\u0131s\u0131<\/h3>\n
“Bu noktada \u00e7ok yo\u011fun bir diplomatik trafi\u011fimiz var”<\/h3>\n
“(H\u00fcrm\u00fcz’de) T\u00fcrk gemileri de bu konuda belli noktada istifade edebilir dendi”<\/h3>\n
H\u00fcrm\u00fcz’deki durum<\/h3>\n
T\u00fcrkiye’nin \u00f6nemi<\/h3>\n
\u0130ran’daki K\u00fcrt gruplar<\/h3>\n
“Kim o anda daha b\u00fcy\u00fck kart\u0131 elinde tutuyorsa kulland\u0131\u011f\u0131 dil de\u011fi\u015fiyor”<\/h3>\n
T\u00fcrkiye’nin siyasi \u00e7izgisi<\/h3>\n
T\u00fcrkiye, Filistin konusunda tek ses<\/h3>\n
Gazze g\u00fcndemi<\/h3>\n
Avrupa \u00fclkelerinin tutumu<\/h3>\n
B\u00f6lgedeki mezhepler aras\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma riski<\/h3>\n