Togo’nun öncülüğünde hazırlanan ve 54 Afrika Birliği üyesi ülke tarafından desteklenen tasarı, 1569 yılından bu yana küresel standart olarak kabul edilen geleneksel Mercator projeksiyonunun kademeli olarak terk edilmesini amaçlıyor.
Birleşmiş Milletler kararları bağlayıcı olmasa da tasarının kabul edilmesi halinde eğitim müfredatlarından dijital harita teknolojilerine kadar pek çok alanda köklü bir değişim yaşanması bekleniyor. Togo Dışişleri Bakanı Robert Dussey, bu girişimin siyasi bir tartışma olmadığını, bilimsel kanıtların ortaya koyduğu gerçeğin kabul edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Beş asırlık haritanın yarattığı yanılsama
Flaman haritacı Gerardus Mercator tarafından 16. yüzyılda denizcilerin yön bulmasını kolaylaştırmak amacıyla çizilen harita, küre şeklindeki Dünya’yı düzleme aktarırken ciddi oran bozulmalarına yol açıyor. Bu çizim tekniği nedeniyle kutuplara yakın bölgeler olduğundan çok daha büyük görünürken, ekvatora yakın coğrafyalar oldukça küçük kalıyor.
Örneğin mevcut haritada Grönland ile Afrika neredeyse aynı büyüklükte görünse de gerçekte Afrika kıtası Grönland’ın tam 14 katı büyüklüğe sahip bulunuyor. Afrika’nın toplam yüzölçümü; Amerika Birleşik Devletleri, Çin, Hindistan, Japonya, Meksika ve Avrupa’nın büyük bölümünü aynı anda içine alabilecek genişlikte yer kaplıyor.
Sömürgecilik mirasına karşı yeni tasarım
Tarihçiler ve coğrafyacılar, geleneksel haritanın Kuzey Yarımküre ülkelerini görsel olarak devleştirirken Küresel Güney’i küçülttüğünü ve bunun da uluslararası ilişkilerde bilinçaltı bir üstünlük algısı oluşturduğunu savunuyor.
Afrika Birliği destekli kampanya ise bu algıyı kırmak adına 2018 yılında uluslararası bir kartografi ekibi tarafından geliştirilen ve alanları gerçeğe uygun oranlarla yansıtan “Equal Earth” (Eşit Dünya) modelinin küresel standart haline gelmesini hedefliyor.
Uzmanlar, yeni haritaya geçişin Afrika’nın demografik, ekonomik ve jeopolitik öneminin dünya kamuoyunca doğru anlaşılması için kritik bir adım olduğunu belirtiyor. Tasarının kabul edilmesi durumunda UNESCO ve önde gelen teknoloji şirketleriyle birlikte yeni haritanın dijital platformlara uyarlanması planlanıyor.
