Pazartesi günü St. Petersburg’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya gelen Arakçi, bu görüşme öncesinde iki gün içinde İslamabad’a iki ziyaret gerçekleştirdi ve bu ziyaretlerin arasında Umman’ın başkenti Muskat’ta bir görüşme yaptı.
Muskat’taki temaslarda nükleer konular bir kenara bırakılarak Hürmüz Boğazı, bölgesel güvenlik garantileri ve olası bir çözüm çerçevesine odaklanılacak.
Pakistan görüşmelerin merkezinde
İran, ABD ile savaşı sona erdirmeye yönelik son önerisini Pakistan’a sundu. İslamabad, 11 Nisan’da doğrudan yapılan görüşmelerden sonuç alınamamasının ardından Tahran ile Washington arasında mesaj iletimini sürdürecek.
Beyaz Saray Sözcüsü Olivia Wales, önerinin içeriğine dair bir doğrulama yapmazken, ABD’nin “basın üzerinden müzakere yapmayacağını” ve ancak İran’ın nükleer silah sahibi olmasını engelleyen, Amerikan halkının önceliklerini gözeten bir anlaşmayı kabul edeceğini belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump ise nükleer müzakerelerin ertelenmesi teklifine sıcak bakmadığının sinyalini vererek, nükleer silah şartı yerine getirilmediği sürece görüşmenin bir anlamı olmayacağını ifade etti.
Diplomatik girişimler zamanla yarışacak
Trump, 1973 tarihli Savaş Yetkileri Yasası uyarınca, dokuzuncu haftasına giren İran askeri operasyonlarına devam etmek için 1 Mayıs’a kadar kongre onayı almak zorunda kalacak. Cumhuriyetçi isimlerin büyük kısmı şu ana kadar Trump’a destek verse de, bazı üyeler bu desteğin 60 günlük sürenin ötesine geçmeyeceğini dile getirdi.
Arakçi, İslamabad’da Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Başbakan Yardımcısı İshak Dar ve Ordu Komutanı Asım Münir ile görüştü.
İranlı Bakan, Pakistan’ın müzakerelerde önemli bir kolaylaştırıcı rol oynadığını belirtirken, önceki turda ilerleme kaydedilememesini ABD’nin “aşırı taleplerine” bağladı.
Genişleyen diplomasi halkası
Dışişleri Bakanı Arakçi, son üç gün içinde Katar, Suudi Arabistan, Mısır ve Fransa dışişleri bakanlarıyla da telefon görüşmeleri gerçekleştirdi.
Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman bin Casim Al Sani, deniz yollarının bir pazarlık kozu veya baskı aracı olarak kullanılmaması gerektiği uyarısında bulundu.
Körfez ülkeleri, Hürmüz Boğazı’nın kapalı olması nedeniyle enerji ihracatında büyük darbe alırken, önceliklerini deniz güvenliği ve Hürmüz Boğazı’nın açılması olarak belirleyecek.
Uzmanlar, Tahran’ın bu diplomatik atağının, 2015 nükleer anlaşmasının (JCPOA) çöküşünden alınan derslerle ilgili olduğunu ve İran’ın bölgesel destek arayarak diplomatik bir yalıtım oluşturmaya çalıştığını vurguladı.
Rusya’nın rolü ve kritik tarihler
Rusya’nın müzakerelerdeki varlığı, nükleer anlaşmadaki teknik rolü ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ndeki veto yetkisi nedeniyle önem taşıyacak.
Görüşmelerde İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının Rusya’ya devredilmesi gibi konuların da gündeme geldiği belirtildi.
Bölgede 1 Mayıs son tarihi, Trump’ın Mayıs ortasındaki Çin ziyareti ve yaklaşan Hac mevsimi gibi kritik süreçler yaklaşırken, müzakerelerin büyük kısmının kamuoyundan uzak şekilde yürütülmesi beklenecek.