Dünya bu hafta nükleer silahsızlanma konusunda tarihi bir dönüm noktasını geride bıraktı. Rusya ve ABD gibi güçlerin son dönemdeki nükleer tehditlerine rağmen, nükleer deneme yapılmayan en uzun süre rekoru kırıldı.
Duyarlı Bilim İnsanları Birliği (UCS) kıdemli bilim insanı Dylan Spaulding, 14 Ocak 2026 itibarıyla dünyanın sekiz yıl, dört ay ve 11 gündür nükleer deneme patlaması görmediğini duyurdu.
Bu süre, 16 Temmuz 1945’te ABD’nin gerçekleştirdiği ilk nükleer test olan Trinity Denemesi’nden bu yana geçen en uzun nükleer sessizlik dönemi olarak kayıtlara geçti. Dünyadaki son nükleer deneme, 3 Eylül 2017’de Kuzey Kore tarafından yapılmıştı.
Kırılgan bir rekor
Rekorun kırılmasına rağmen uzmanlar bu durumun “pamuk ipliğine bağlı” olduğu konusunda uyarıyor.
Özellikle ABD Başkanı Donald Trump’ın nükleer denemelere yeniden başlama yönündeki açıklamaları, on yıllardır süren bu dengeyi bozma riski taşıyor. Spaulding, “Bu Pandora’nın kutusunu yeniden açmak hem gereksiz hem de akıl dışıdır” diyerek, sınırsız testlerin küresel istikrarsızlığa ve yeni bir nükleer yarışa yol açabileceğini belirtti.
New START Antlaşması sona eriyor
Nükleer güvenliği tehdit eden bir diğer gelişme ise ABD ve Rusya arasındaki nükleer silah sayılarını sınırlayan son büyük anlaşma olan Yeni Stratejik Silahların Azaltılması Antlaşması’nın (New START) 5 Şubat 2026’da sona erecek olması.
Stok Durumu: Rusya 4.300’den fazla, ABD ise yaklaşık 3.700 nükleer başlıkla dünyanın toplam cephaneliğinin yüzde 90’ına sahip.
Trump’ın Tutumu: Trump, anlaşmanın süresinin dolmasına izin verebileceğinin sinyallerini vererek, “Süresi dolarsa dolar, daha iyisini yaparız” açıklamasında bulundu.
Çin Faktörü: ABD tarafı, yapılacak herhangi bir yeni anlaşmaya Çin’in de dahil edilmesi gerektiğini savunuyor.
Denemelere ihtiyaç var mı?
Bilim insanları, gelişmiş nükleer güçlerin artık tam ölçekli patlamalara ihtiyaç duymadığını vurguluyor. Günümüz teknolojisiyle nükleer süreçleri patlama noktasına kadar taklit edebilen “kritik altı” (sub-critical) testler yapılabiliyor.
Uzmanlara göre, New START’ın sona ermesiyle sınırlamaların kalkması, her iki ülkenin de haftalar içinde yüzlerce ek nükleer başlığı fırlatılmaya hazır hale getirmesine olanak tanıyacak.
Bu tarihi rekor haftasında nükleer silahların yayılmasını izleyen çevrelerde kutlama yerine, belirsizliğin getirdiği derin bir endişe hakim.